TS EN 196-1: Çimento Deney Yöntemleri — Bölüm 1

Dayanım Tayini

Teknik gereksinimler EN 196-1:2016 ile uyumludur (Türkiye’de TS EN 196-1). Uluslararası temel: ISO 679.

Yasal uyarı

Bu sayfadaki bilgiler, Vector Bilimsel Test Cihazları tarafından ilgili standardın incelenmesi sonucunda hazırlanmış özet ve bilgilendirme amaçlıdır; standardın resmi metninin yerine geçmez. Bağlayıcı ve eksiksiz metin için standardı yetkili kurumlardan (ör. TSE, ASTM International, CEN) resmî yollardan temin ediniz. Vector, bu özete dayanılarak verilen kararlardan doğabilecek doğrudan veya dolaylı zararlardan sorumlu tutulamaz.

1. Deney prensibi ve karışım oranları

Prensip: Standart plastik harç ile 40 mm × 40 mm × 160 mm prizmalar üretilir. Önce eğilme dayanımı, prizma ikiye kırıldıktan sonra her yarım parçada basınç dayanımı tayin edilir.

Harç bileşimi (kütlece):

1 ölçek çimento
3 ölçek standart kum (CEN referans kumu)
0,5 ölçek su (s/u = 0,50)

3'lü kalıp seti için:

| Bileşen | Kütle | |---------|-------| | Çimento | 450 ± 2 g | | Standart kum | 1350 ± 5 g | | Su (referans testlerde saf/süzme) | 225 ± 1 g |

2. Laboratuvar çevre koşulları

| Bölge | Sıcaklık | Bağıl nem | Kayıt | |-------|----------|-----------|-------| | Harç hazırlama ve kalıplama | 20 ± 2 °C | ≥ %50 | Oda T ve RH günde ≥ 1 | | Kalıplı numune (ilk 24 saat) | 20 ± 1 °C | ≥ %90 | Kabin T ve RH 4 saatte bir | | Su kür havuzu | 20 ± 1 °C | — | Havuz sıcaklığı |

Tüm malzeme ve aparatlar kullanımdan önce oda sıcaklığında olmalıdır.

3. Cihaz ve donanım

3.1 Otomatik harç karıştırıcı (mikser)

Paslanmaz ~5 L hazne, gezegensel (planetary) bıçak; bıçak–hazne özel set.
Bıçak–hazne aralığı ayda bir: 3 ± 1 mm.

| Hız | Bıçak (dev/dk) | Gezegensel (dev/dk) | |-----|----------------|---------------------| | Düşük | 140 ± 5 | 62 ± 5 | | Yüksek | 285 ± 10 | 125 ± 10 |

Vector çimento harç mikseri (VTR-1017), EN 196-1’deki düşük / yüksek hız ve süre programları ile bıçak–hazne aralığı kontrolüne uygundur.

3.2 Üçlü prizma kalıpları

Çelik, duvar ≥ 10 mm; iç yüzey ≥ 200 HV (önerilen ≥ 400 HV).
İç ölçüler: 160,0 ± 0,8 × 40,0 ± 0,2 × 40,1 ± 0,1 mm.
Ek yerleri yalıtılmış; ince kalıp yağı.

3.3 Sarsma tablası

Tabla + kollar + boş kalıp + huni + kelepçe toplam kütlesi: 20,0 ± 0,5 kg.
Kaldırma yüksekliği: 15,0 ± 0,3 mm, serbest düşüş.
1 düşüş/saniye; kontrol ünitesi 60 sarsma (katman başına 60, toplam 120).

Vector şoklama tablası (VTR-1024), katman başına 60 sarsma ve prizma kalıp kelepçelemesi ile kontrollü sıkıştırma sağlar.

3.4 Kür kabini (kalıp bekletme)

Kalıplama sonrası ilk 24 saat için 20 ± 1 °C ve ≥ %90 RH (bkz. §5).
Kabin sıcaklığı ve nemi 4 saatte bir kaydedilir.

Vector kür kabini (VTR-1025S tek kapı veya VTR-1025D çift kapı), EN ve ASTM harç/beton kür profilleri için fabrika ayarlıdır.

4. Harç hazırlama (zamanlama ± 1 s)

| Süre (s) | İşlem | |----------|--------| | 0–30 | Su, çimento, düşük hız başlat | | 30–60 | Düşük hız; kum 30 s içinde homojen eklenir | | 60–90 | Yüksek hız 30 s | | 90–180 | Dur; ilk 15 s kauçuk sıyırıcı ile kazıma; 75 s dinlendirme | | 180–240 | Yüksek hız 60 s |

5. Kalıplama ve kür

İki tabaka; her tabakaya 60 sarsma (120 toplam).
Fazla harç metal cetvel ile sıyrılır.
≥ %90 RH kabinde 24 saat (demould mümkün değilse 48 saate kadar — raporda belirtilir).
Kalıptan çıkarılan prizmalar yatay su havuzunda test gününe kadar; numuneler birbirine ve tabana temas etmemeli.

6. Mukavemet testleri (çimento test presi)

Tipik EN 196-1 hattı mikser → şoklama tablası → kür kabini → test presi şeklinde tek iklim programında çalışır. Hazırlık cihazları için §3 Cihaz; eğilme ve basınç aşağıda pres ile yapılır.

Eğilme ve basınç deneyleri kalibre çimento basınç/eğilme makinesinde kapalı çevrim kuvvet kontrolü ile yapılır. Vector çimento test presi (VTR-1026S tek hazne veya VTR-1026D çift hazne) EN 196-1 prizma akışına göre yapılandırılır: 100 mm mesnet açıklığı, 40 × 40 mm basınç plakaları ve programlı yükleme hızları.

6.1 Eğilme dayanımı

Havuzdan çıkarılır çıkarılmaz ıslakken test.
Üç nokta eğilme, mesnet açıklığı 100 mm, orta yükleme.
Yükleme hızı 50 ± 10 N/s — her seri öncesi presten doğrulanmalıdır.

6.2 Basınç dayanımı

Eğilme sonrası iki parça bekletilmeden basılır.
Kalıplamada üstte kalan düz yüzeyler plakalara gelir (yan yüzeyler basma yüzeyi).
Plakalar 40,0 ± 0,1 mm kare, ≥ 10 mm kalınlık, ≥ 600 HV.
Yükleme hızı 2400 ± 200 N/s; Fmax dijital veya yazılım ile kaydedilir.

6.3 Pres kontrol listesi

Kuvvet kalibrasyonu ve eğilme/basınç set noktalarında hız doğrulaması (akredite aralıklarla).
Eğilme mesnet ve silindir hizası; plakalar paralel ve temiz.
Çift hazne (VTR-1026D) ile eğilme ve basınç paralel yürütülebilir — ıslak numune zamanlamasına uyulmalıdır.

7. Hesaplama ve kabul

Rc = Fc / 1600   (MPa; alan 40 × 40 mm = 1600 mm²)

Prizma başına 2 basınç ortalaması.
Sette 6 basınç değeri (3 prizma).
6 değerin ortalaması; ortalamadan ± %10 dışında kalan tek sonuç elenir, 5 değerin ortalaması raporlanır.
Birden fazla sonuç ± %10 dışındaysa test iptal, harç hazırlığından yenilenir.

8. Pratik notlar

Çimento test presi: Uygunluk kararlarının çoğu eğilme + basınç sonuçlarına dayanır — kalibrasyon, aparat aşınması ve hız kontrolleri zorunludur.
İzlenebilirlik: Kum, su, mikser, sarsma ve kür kayıtları pres verisini destekler; zayıf hazırlık presten düzeltilemez.
Numune hazırlığı: Harç mikseri, şoklama tablası ve kür kabini presi besler.
EN 196-3 Vicat testleri aynı karıştırma odasını paylaşır.
ISO 679: Küresel referans — tedarik ve set tanımı için ISO 679 özeti.

Bu belge, EN 196-1:2016 (Türkiye’de TS EN 196-1) dayanım tayini bölümlerinin kapsamlı özetidir. Resmi uygulamalarda TSE’den güncel metne başvurulmalıdır.

Çimento deney yöntemleri — Bölüm 1: Dayanım tayini

Deney yöntemi

Numune gereksinimleri

Uyumlu ekipman